TR9.Net  Teknoloji Haberleri  Güncel Konular  Komik Fıkralar  Tarihten Ders
25/02/2020  


Türkiye Büyük Millet Meclisi?nin tarihçesi

?stanbul?un i?galinden üç gün sonra, Atatürk 19 Mart 1920 tarihinde bildiri yay?mlad?. Bildiride, "ola?anüstü yetkiler ta??yan bir Meclisin Ankara?da toplanaca??, Meclis?e kat?lacak üyelerin nas?l seçilecekleri, seçilenlerin en geç onbe? gün içinde yap?lmas? gere?i, kesin ve kararl? ifadelerle yer al?yordu. Ayr?ca, da??lan Meclis-i Mebusan??n üyeleri de Ankara?daki Meclis?e kat?labileceklerdi.

Türkiye Cumhuriyeti?nin kurulu? temelleri Ankara?daki bu ilk tarihi binada at?ld?. Birinci Meclis Binas?, Ulusal Kurtulu? Sava???n?n yönetim yeri olarak pek çok tart??ma ve millî kararlara sahne oldu: Bu yap? bugün Kurtulu? Sava?? Müzesi olarak, ilk y?llar?n an?lar?n? sergiliyor. ?llerde seçilen temsilciler ve Meclis-i Mebusan??n bir k?s?m üyeleri Ankara?ya geldiler.

Ankara?n?n o günkü ?artlar?nda Meclis?in toplanabilece?i elveri?li bir bina yok gibiydi. Sonunda, ?kinci Me?rutiyet döneminde, ?ttihat ve Terakki Cemiyeti kulübü olarak yap?lm?? tek katl? bir bina uygun görüldü. Eksik kalm?? yap? tamamland?, okullardan toplanan ve halk?n katk?s?yla sa?lanan e?yalarla donat?ld?. Haz?rl?klar tamamlan?nca, Atatürk 21 Nisan?da yay?nlad??? ikinci bir bildiri ile, Meclis?in 23 Nisan günü toplanaca??n? ve aç?l?? töreninin nas?l yap?laca??n? duyurdu.

23 Nisan 1920 Cuma sabah? erken saatlerde, Ankara?da bulunan herkes Meclis Binas? çevresinde topland?. Halk, kendi kaderine sahip ç?kman?n co?kusu içindeydi. Hac? Bayram Camii?nde k?l?nan ö?le namaz?ndan sonra, Meclis binas? giri?inde bir tören yap?ld?. Saat 13.45?de, Ankara?ya gelebilen 115 milletvekili Meclis salonunda topland?.

Parlamento geleneklerine göre, en ya?l? üye olan Sinop Milletvekili ?erif Bey (1845), Ba?kanl?k kürsüsüne ç?kt? ve a?a??daki konu?may? yaparak Meclis?in ilk toplant?s?n? açt?.

"Burada Bulunan Sayg?de?er ?nsanlar, ?stanbul?un geçici kaydiyle yabanc? kuvvetler taraf?ndan i?gal olundu?u ve bütün temelleri ile halifelik makam?n?n ve hükümet merkezinin ba??ms?zl???n?n yok edildi?i hepimizce bilinmektedir. Bu duruma ba? e?mek, milletimizin, teklif olunan yabanc? köleli?ini kabul etmesi demektir. Ancak tam ba??ms?zl?k ile ya?amak için kesin olarak kararl? bulunan ve ezelden beri hür ve ba??na buyruk ya?am?? olan milletimiz, kölelik durumunu son derece ve kesinlikle reddetmi? ve hemen vekillerini toplamaya ba?l?yarak Yüksek Meclisimizi meydana getirmi?tir. Bu Yüksek Meclisin en ya?l? üyesi s?fat?yla ve Allah??n yard?m?yla milletimizin iç ve d?? tam ba??ms?zl?k içinde al?n yaz?s?n?n sorumlulu?unu do?rudan do?ruya yüklenip, kendi kendisini yönetmeye ba?lad???n? bütün dünyaya ilan ederek, Büyük Millet Meclisi?ni aç?yorum."

Bu aç?? konu?mas?nda, millî egemenli?e dayal? yeni Türk parlamentosunun ad? da "Büyük Millet Meclisi" olarak konulmu?tu. Bu ad herkesçe benimsendi. Daha sonra Atatürk?ün tüm konu?malar?nda yer ald??? ?ekliyle ve ilk kez 8 ?ubat 1921 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnamesinde de yaz?l? olarak, "Türkiye Büyük Millet Meclisi" (TBMM) ad? kal?c?l?k kazand?.

TBMM, 24 Nisan 1920 günü yapt??? ikinci toplant?s?nda Mustafa Kemal Pa?a?y? (Atatürk), ba?kanl??a seçti. Mustafa Kemal Pa?a, kendi öncülü?ünde kurulan TBMM?nin ba?kanl???n? Cumhurba?kan? seçildi?i gün olan 29 Ekim 1923 tarihine kadar sürdürdü. TBMM, aç?l???ndan iki gün sonra, sadece yasama de?il, yürütme gücüne de sahip olacak hukukî ve siyasî yap?s?n? düzenleme çal??malar?na ba?lad?.


?lk meclis ba?kan? Mustafa Kemal AtatürkBu düzenlemeler, TBMM?nin tam bir "güçler birli?i" ilkesini benimsedi?ini göstermi?ti.

2 May?s 1920?de Bakanlar Kurulu?nun seçilmesi hakk?ndaki yasa ç?kar?ld?. 11 Bakandan olu?an "Meclis Hükümeti", 5 May?s?da TBMM Ba?kan? Mustafa Kemal Pa?a?n?n ba?kanl???nda ilk toplant?s?n? yapt?. TBMM?nin aç?l??? ile birlikte, millî egemenli?e dayal? yeni Türk Devleti do?mu? oluyordu. Birinci TBMM?nin iki temel hedefi, kesin zaferi kazanmak ve yeni devletin otoritesini güçlendirmek, kal?c?l???n? gerçekle?tirmekti. Öncelikle, ülke topraklar?n?n yabanc? i?galinden kurtar?lmas? gerekiyordu.

3 Aral?k 1920?de Ermenistan Cumhuriyeti ile imzalanan Gümrü Bar?? Antla?mas?, TBMM?nin yapt??? ilk uluslararas? andla?mayd?. Böylece Do?u Cephesi kapand?. 16 Mart 1921?de imzalanan Moskova Antla?mas? ile Rusya, yeni Türk Devletini ve Misak-? Millî ilkelerini tan?d?. 6-11 Ocak 1921?de Birinci ?nönü, 23-31 Mart 1921?de ?kinci ?nönü ve 13 Eylül 1921?de Sakarya Muharebesi sonucunda, 20 Ekim 1921?de imzalanan Ankara Antla?mas? ile Frans?zlar sava?tan çekildi. Ayn? y?l?n sonunda ?talyanlar da TBMM hükümetiyle i?birli?ine giri?tiler. 1922 y?l?nda, Yunanistan ve ?ngiltere d???nda, TBMM, tüm ülkelerle iyi ili?kiler içindeydi. TBMM Ordular?, 26 A?ustos 1922?de Büyük Zaferi kazand?lar. 9 Eylül?de ?zmir kurtar?ld?.

18 Eylül?de ise Anadolu?da hiçbir yabanc? askerî güç kalmam??t?. Yeni Türk Devleti?nin bu ba?ar?lar? kar??s?nda ?ngiltere de dahil olmak üzere ?tilaf Devletleri ile 11 Ekim 1922?de Mudanya Mütarekesi imzaland?. Do?u Trakya kurtuldu. ?tilaf Devletleri, 27 Ekim?de Lozan?da bar?? görü?melerinin yap?lmas?n? kararla?t?rd?lar. Uzun süren görü?meler sonunda 24 Temmuz 1923?de imzalanan Lozan Bar?? Antla?mas? 24 A?ustos 1923?de TBMM?de onayland?. Yeni Türk Devleti, böylelikle askerî, siyasî ve ekonomik özgürlü?üne kavu?tu.


Copyright © 1997 - 2007 TR9.NET
Sitede 0 Ziyaretci Var